Energiewetgeving in Nederland

Energiebesparing en het Activiteitenbesluit

In het najaar van 2015 is de milieuwetgeving aangepast. Bedrijven waren al verplicht om energiemaatregelen te nemen waarvan de investering zich binnen vijf jaar terugverdient. De uitvoer van deze opdracht is nu vertaald in maatregelen die concreet zijn toe te passen. Hieronder worden de veranderingen toegelicht, gevolgd door een afweging hoe u daar in de praktijk mee om kunt gaan.

Werkingssfeer

Op basis van het Activiteitenbesluit is een energiebesparingsverplichting van toepassing op bedrijven:

  •   die onder het Activiteitenbesluit vallen en geen milieuvergunning meer hebben én waarvan het jaarlijkse energieverbruik:
  •   meer is dan 50.000 kWh elektra en/of 24.000 m3 aardgas én minder dan 200.000 kWh elektra of 75.000 m3 aardgas.

Aan de verplichting wordt geacht te zijn voldaan door bedrijven die een goedgekeurd energie-efficiëntieplan hebben uitgevoerd. Als gebouwen onlangs zijn gerealiseerd met een energiezuinig label dan wordt ervan uitgegaan dat de gebouwgebonden energiemaatregelen reeds zijn genomen.

Wat zijn erkende energiemaatregelen
In overleg met branchepartijen, waaronder Koninklijke Metaalunie, is onderzocht welke energiemaatregelen praktisch zijn toe te passen. Deze maatregelen zijn door het bevoegde gezag erkend en bijeengebracht in een lijst. De maatregelenlijst bevat maatregelen, die zichzelf binnen vijf jaar terugverdienen. Het is een weergave van de huidige stand van de techniek, doorgerekend op huidige energieprijzen. Periodiek vindt een actualisatie van die lijst plaats. Als u deze erkende maatregelen toepast, voldoet uw bedrijf daarmee aan de regelgeving over energiebesparing. Het bevoegde gezag kan dan geen aanvullende eisen stellen.

Randvoorwaarden
In de lijst is per maatregel aan de hand van technische en economische randvoorwaarden weergegeven in welke gevallen de erkende maatregelen moeten worden uitgevoerd.

Bij het toepassen van een HR-ketel is bijvoorbeeld een technische randvoorwaarde opgenomen dat het mogelijk is om condens en rookgas af te voeren. Installatie van een HR-ketel is niet nodig als niet aan deze voorwaarde kan worden voldaan.

Ook economische randvoorwaarden bepalen of een maatregel van toepassing is. Zo kunnen voor grote gebouwen lagere energieprijzen gelden waardoor maatregelen onrendabel worden. Dat is de reden dat bijvoorbeeld het aanbrengen van spouwmuurisolatie boven een bepaald gasverbruik niet verplicht is.

Het toepassen van een erkende maatregel kan tot gevolg hebben dat toepassing van een volgende maatregel minder energiebesparing oplevert. Als daardoor de terugverdientijd van de tweede maatregel hoger is dan vijf jaar, dan hoeft die maatregel niet te worden uitgevoerd. Dit leidt ertoe dat er voor een aantal maatregelen alternatieve erkende maatregelen zijn toe te passen. In die gevallen is dat in de lijst per maatregel weergegeven.

Natuurlijke momenten
Sommige maatregelen zijn alleen rendabel wanneer deze op een natuurlijk moment worden getroffen.

De investeringskosten van een energiebesparende maatregel zijn op een natuurlijk moment vaak lager omdat u dan toch al een deel van de investeringskosten heeft. Bij een natuurlijk moment zijn daarom bij het opstellen van de lijsten alleen de meerkosten van maatregelen meegenomen in de berekening van de terugverdientijd. Wanneer een maatregel alleen op een natuurlijk moment getroffen hoeft te worden, dan is in de lijst van maatregelen aangegeven.

Een ‘natuurlijk moment’ op een bedrijf doet zich voor wanneer een ondernemer een gepland of ongepland investeringsmoment heeft. Geplande investeringsmomenten zijn bijvoorbeeld:

  •   regulier preventief onderhoud (periodiek onderhoud van machines en installaties);
  •   groot preventief onderhoud (waarbij bijvoorbeeld productieprocessen worden stilgelegd);
  •   oprichten, uitbreiden en/of veranderen van machines, gebouwen en installaties van een bedrijf (zoals    nieuwbouw, uitbreiding bedrijfsactiviteiten, wijzigen bedrijfsformules);
  •  wijzigingen van eigendom en/of in bedrijf nemen van een gebouw (als de nieuwe eigenaar bij  verhuizing, verkoop of aankoop van gebouwen het pand verbouwt of nieuwe apparatuur of machines  plaatst).

Ongeplande investeringsmomenten doen zich onder andere voor bij het defect raken van machines en installaties waardoor vervanging of reparatie nodig is.

Zo is het vervangen van conventionele armaturen met fluorescentielampen voor verlichting door armaturen met LED-lampen alleen rendabel als de verlichting toch al opnieuw geplaatst moest worden. Bijvoorbeeld omdat ze aan vervanging toe is of omdat u een verbouwing uitvoert waarbij de oude verlichting uit het plafond wordt verwijderd. Het moment waarop gevelonderhoud plaatsvindt, is dan weer een natuurlijk moment voor het aanbrengen van gevelisolatie.

U bent als ondernemer als geen ander op de hoogte of er in uw bedrijf sprake is van een natuurlijk moment. Daarom bent u degene die bepaalt wanneer zich een dergelijk moment voordoet en welke situaties aangemerkt worden als ongepland natuurlijk moment. Op dat moment treft u de erkende maatregel voor energiebesparing. Het bevoegd gezag kan hierover afspraken met u maken.

Zelfstandige momenten
Naast de natuurlijke momenten wordt in de energievoorschriften ook gesproken over zelfstandige momenten. Dit houdt in dat een maatregel zich op elk moment, dus ook als geen sprake is van onderhoud of anderszins, binnen vijf jaar terugverdient. Daarom moeten deze maatregelen direct worden genomen. Er mag dan niet worden gewacht op een natuurlijk moment.

In de maatregelenlijst staat aangegeven of u de maatregelen kunt toepassen op een natuurlijk moment of direct moet uitvoeren.

Fasering realisatie maatregelen
Het is mogelijk om de toepassing van erkende energiemaatregelen in fases uit te voeren. Dit geldt zowel voor maatregelen voor een natuurlijk moment als voor maatregelen die in beginsel direct moeten worden uitgevoerd. Deze fasering moet concreet worden gemaakt door de tijdstippen van uitvoering vast te leggen. Op deze manier kan ook rekening worden gehouden met bedrijfseconomische omstandigheden. Het faseren mag echter niet worden gebruikt als een middel om een maatregel telkens uit te stellen.

Afweging toepassen van erkende maatregelen
De invoering van de erkende maatregelaanpak is, naar de overtuiging van Koninklijke Metaalunie, een goed middel om tot energiebesparing te komen. Als een bedrijf de maatregelen treft die op de lijst staan, dan geeft dat met zekerheid invulling aan de wettelijke besparingsplicht. Bovendien geven de lijsten toegang tot kennis en ervaring uit de eigen branche over interessante en rendabele investeringen in energiebesparing.

Om de praktische toepasbaarheid van de maatregelenlijst te vergroten heeft Koninklijke Metaalunie een digitale tool laten ontwikkelen. Met deze tool kunnen ondernemers snel beoordelen in hoeverre hun bedrijf voldoet aan de maatregelenlijst. 
U vindt dit hulpmiddel op de homepage van het Energiecentrum. 


De keerzijde van het benoemen van concrete maatregelen is dat het bevoegd gezag relatief eenvoudig kan beoordelen of deze erkende maatregelen worden toegepast. Daarbij is het van belang te weten dat erkende maatregelen op basis van vrijwilligheid worden toegepast. U kunt alternatieve maatregelen treffen die niet op de lijst van erkende maatregelen staan. Voor het bevoegd gezag is doorslaggevend of een minstens even grote energiebesparing gerealiseerd wordt als met de erkende maatregel. Is dat het geval dan voldoet u aan de besparingsverplichting.

Zonnepanelen calculator