Stroom in Nederland relatief goedkoop

Gepubliceerd: donderdag 5 april 2018

 

 

De stroomprijzen in Nederland zijn vooral in de winter laag vergeleken met andere Europese landen. Dit komt door de goede import- en exportverbindingen, maar ook doordat elektriciteit uit wind en gas goedkoper is geworden ten opzichte van kolen.

Dat concludeert TenneT, het bedrijf dat de hoogspanningsnetten in Nederland en in een deel van Duitsland beheert. De netbeheerder baseert zich op het Market Review 2017, een analyse van ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkt. Vooral in de winter hadden Nederland en Duitsland (veel) lagere prijzen dan andere landen in de regio. Dat komt deels door de goede ‘interconnectie’ met andere landen. TenneT breidt de grensoverschrijdende verbindingen met Duitsland en België de komende jaren sterk uit.

Stroomprijzen
De gemiddelde elektriciteitsprijs in de Centraal West-Europese Regio is licht gestegen in 2017, voornamelijk door hogere brandstofprijzen (gas +22% en steenkool +40%) voor centrales en de koude periode aan het begin van 2017. De stroomprijzen in landen waar TenneT actief is, Nederland en Duitsland, zijn vooral in de wintermaanden een stuk lager dan in Frankrijk en België. Nederlandse centrales zorgen voor leveringszekerheid in het buitenland. Nederland en Duitsland zijn dan ook vooral in de wintermaanden landen met een exportfunctie.

Elektrisch verwarmd
Frankrijk en België hebben in de koudere maanden een sterk verhoogde vraag naar elektriciteit, omdat veel huizen daar niet met gas maar elektrisch worden verwarmd. In combinatie met onzekerheid over de beschikbaarheid van nucleaire en waterkrachtcentrales drijft dit in de winter de vraag op. Gelukkig is import mogelijk vanuit andere landen met een overschot aan elektriciteit.

Gascentrales
Juist de flexibele Nederlandse gascentrales hebben een cruciale rol en zijn in de winter veelvuldig ingezet om andere landen van stroom te voorzien. De positie van Nederlandse conventionele elektriciteitscentrales blijkt opnieuw beter te zijn dan de Duitse. Dit is te danken aan de gemiddeld wat hogere marktprijs voor elektriciteit in Nederland bij voor beide landen ongeveer gelijke gas- en kolenprijzen. Dubbele prijzen Opvallend is dat landen aan de rand van Europa – zoals Spanje en Portugal – en landen in Centraal Oost-Europa een hoger, tot wel het dubbele, prijsniveau hebben dan andere Europese landen. Dit is mede te wijten aan een lager niveau van interconnectiviteit van deze landen met de rest van Europa; ze hebben minder grensoverschrijdende hoogspanningsverbindingen.

Nederland
Nederland heeft momenteel al een relatief hoge verbindingsgraad met omringende landen. Hierdoor zijn de elektriciteitsprijzen in Nederland laag; vooral in de zomer kan goedkope groene stroom vanuit Duitsland naar Nederland worden getransporteerd. TenneT versterkt die positie nog verder; het verhoogt de interconnectiecapaciteit met Duitsland en België, en tussen Nederland en Denemarken komt een onderzeese stroomkabel (COBRA) die in 2019 klaar moet zijn.

Meer groene stroom
In Nederland groeide de productiecapaciteit voor groene stroom met 1 GW (gigawatt) naar een totaal van 7,2 GW (1). De conventionele capaciteit daalde met 0,9 GW naar 21,3 GW. De groei in duurzaam vermogen kwam vooral op het conto van wind op land en zonnepanelen. De komende jaren zullen vooral veel windparken op zee worden gebouwd. TenneT is bezig met het ontwikkelen van offshore netaansluitingen met een capaciteit van in totaal 3,5 MW (2023). Na 2023 tot 2030 is er ruimte voor nog eens 7 GW op de Nederlandse Noordzee.

Minder conventioneel
De afname van conventionele capaciteit wordt voornamelijk veroorzaakt door sluiting van twee eenheden (elk 550 MW) van de kolencentrales op de Maasvlakte, volgens een afspraak in het energieakkoord. Voor gascentrales zien we verschillende ontwikkelingen. Sommige eenheden die tijdelijk waren stilgezet (in de mottenballen staan) worden definitief uit bedrijf genomen en er waren ook eenheden die vanuit de mottenballen weer operationeel werden. In totaal stond er eind 2017 voor 2,9 GW aan gasvermogen in de mottenballen, tegen 4,1 GW in 2016.

Minder kolen, meer gas
De totale productie van elektriciteit in Nederland was in 2017 vergelijkbaar met 2016, maar er waren wel verschuivingen in het aandeel gas en kolen. Door de sluiting van de Maasvlakte kolencentrale in 2017 is er minder kolenstroom geproduceerd in Nederland; gascentrales produceerden juist aanzienlijk meer. Ook windenergie liet met een plus van 43% een sterke productiegroei zien: niet omdat er met een stijging van 11% vergelijkbaar veel windcapaciteit bij kwam, maar het waaide in 2017 meer dan in 2016.

Duitsland: windenergie nr 2
Opvallend gegeven op de Duitse markt is dat daar windenergie nummer twee is geworden als het om elektriciteitsproductie gaat. Wind heeft steenkolen- en kerncentrales ingehaald. Alleen de elektriciteitsproductie door bruinkolencentrales in Duitsland is nog hoger dan door windmolens. In totaal wekt Duitsland nu 38% (2016: 33%) van haar stroom op basis van duurzame bronnen op: wind, zon, waterkracht en biomassa.

Rapport
Download het rapport Market Review 2017 van TenneT.

Bron: www.ensoc.nl

Overige berichten 2018