Is de warmtepomp duurzaam?

Gepubliceerd: dinsdag 27 maart 2018

Of warmtepompen de CO2-uitstoot verminderen, hangt af van de bron waarmee ze worden gevoed. Voor duurzame warmte is elektrificatie en verduurzaming van energie essentieel.

Dat meldde Rolf Heynen, directeur van onderzoeksbureau Good!, vorige week woensdag tijdens het openingsprogramma van de nieuwe vakbeurs Duurzaam Verwarmd in de Expo Haarlemmermeer. Hij is optimistisch gestemd over de groei van het aandeel zonne-energie, van de huidige 2 procent naar 6 procent in 2020. “Bij zon-PV zien we exponentiele groei. Het gaat sneller dan verwacht,” zegt Heynen. Maar hij ziet ook dat techneuten en experts elkaar tegenspreken over duurzame energie, waardoor particulieren en bedrijven hun keuze voor zonnepanelen of warmtepompen uitstellen.

Voorproef
Good! lanceert in het najaar het Nationale Warmtepomp Trendrapport, waarvan Heynen alvast een voorproefje geeft van de resultaten. Hij laat een cirkeldiagram zien, waaruit blijkt dat 31% van de markt denkt dat het goed is om een warmtepomp te overdimensioneren. Dat is volgens Heynen een tegenstrijdigheid, want een warmtepomp op vollast heeft het grootste rendement. “Een warmtepomp werkt anders dan de cv-ketel, namelijk met onderdruk. Daardoor is het beter om de benodigde capaciteit van een warmtepomp niet groter te laten zijn dan nodig,” aldus Heynen.

Gemiste kans
Heynen zag diverse offertes voorbij komen van leveranciers van warmtepompen. “De offertes zijn meestal te lang en te technisch. Daardoor haken consumenten af.” Een gemiste kans, vindt Heynen. Is een warmtepomp duurzaam? Heynen: “Dat hangt net zoals bij een cv-ketel af van de CO2-uitstoot. Een warmtepomp met WKO die wordt gevoed met stroom uit het net, stoot per eenheid warmte net zoveel CO2 uit als een gascentrale. De CO2-uitstoot is pas nul als de warmtepomp volledig wordt gevoed met duurzame stroom.”

Uitdagingen
Dit laatste betekent volgens Heynen dat de groei van duurzame warmte hand in hand gaat met de elektrificatie en de verduurzaming van de energievoorziening. Volgens Heynen zijn er diverse uitdagingen om de markt voor duurzame warmte te vergroten. “Ten eerste moet de sector zelf haar kennis op orde krijgen. Daarnaast moet ze deze informatie eerlijk en vooral helder delen met particulieren en bedrijven. Ook moet het aandeel duurzame elektriciteit worden vergroot en moeten de fluorhoudende koelmiddelen in warmtepompen worden afgebouwd.”

Meer wind en zon
Heynen ziet als laatste uitdaging dat alle technieken elkaar aanvullen en niet elkaar uitsluiten. “Dat betekent niet dat partijen in de duurzame energiesector elkaar vliegen gaat afvangen,” waarschuwt Heynen. Om het gasgebruik in de gebouwde omgeving verder te verlagen zal volgens Heynen een groot deel van de gebouwen en woningen worden voorzien van warmtepompen. “Dat betekent dat we extra wind- en zonne-energie nodig zullen hebben”, zegt Heynen. Hij ziet een jaarlijkse verdubbeling van het aandeel zon-PV niet als onrealistisch. “Het kan snel gaan.”

Eerst isoleren
Eerste stap in de verduurzaming van de warmtevoorziening is volgens Heynen het verminderen van de warmtevraag. “Dat kan door alle woningen van HR++ glas te voorzien, in de helft van de woningen extra dakisolatie aan te brengen en in twee derde van de woningen vloerisolatie toe te passen. Ook moet in anderhalf miljoen woningen spouw- en gevelisolatie worden toegepast.” Deze maatregelen leiden volgens Heynen tot een verlaging van het gasverbruik met vier miljard kubieke meter en een CO2-reductie van ruim 7 Mton. Totale kosten: 46 miljard euro.

Scenario's voor warmtepompen
Heynen schetst een scenario waarbij alle woningen worden voorzien van een warmtepomp. Dat leidt tot een 27,1 TWh hogere elektriciteitsvraag, maar de gasvraag daalt met 7 miljard kubieke meter. Dat betekent een CO2-reductie van 13,5 Mton. Kosten van de warmtepompen: 69,7 miljard euro. Een tweede (en realistischer) scenario gaat ervan uit dat de helft van alle woningen worden voorzien van warmtepompen. Daarmee zou de gasvraag dalen met 4 miljard kubieke meter en zou de CO2-uitstoot verminderen met 7 Mton. De elektriciteitsvraag neemt met 16,25 TWh toe. De kosten van deze operatie bedragen 35,5 miljard euro.

Warmtenetten dekken andere helft
Warmtenetten kunnen in de toekomst de overblijvende helft van de warmtevraag dekken. Dat meldt Wim Mans, bestuurslid van Warmtenetwerk, de vereniging die de toepassing van collectieve koud- en warmtenetten wil bevorderen. Hij ziet dat warmtenetten vooral toepasbaar zijn in stedelijke gebieden, en minder in rurale gebieden. Mans wijst naar Denemarken, waar 63 procent van alle woningen zijn aangesloten op een warmtenet. Voor Nederland ligt dat momenteel op slechts 5 procent, maar het wordt langzaam meer omdat jaarlijks 20.000 woningen worden aangesloten.

Bron: www.ensoc.nl

Overige berichten 2018